اماکن تاریخی و دیدنی استان اماکن تاریخی و دیدنی استان

سرزمینی که اکنون در محدوده استان ایلام قرار دارد بنا به اسناد تاریخی فراوان ، بخش از کشور عیلام باستان بوده است. این کشور در حدود 3000سال پیش از میلاد به وجود آمده و تا پایان سال 640 پیش از میلاد به حیات اجتماعی خود ادامه داده و در این سال به فرمان آشور بانی پال به خاک و خون کشیده شده و منقرض شده است.

ایلام دارای شهرهای گمشده فراوانی در حوزه تاریخی و جغرافیایی است که آثار آنها در دامنه کوه شرلزول ، میمه، شیروان چرداول و ایلام و نیز آبدانان نمایان است. مهمترین این آثار علاوه بر شهرهای باستانی دره شهر و شیروان (سراب کلان) می توان به آثار شهرهای مور موری ، کلات آبدانان و اطراف آن اشاره نمود که هنوز در دل خاک آرمیده اند.

هم چنین شهر سنگی لارت در دره منتهی به آبشار گچ کوبان بدره با آن همه سنگهای عجیب و غریب حکایت از آن دارد که این شهر سنگی با آبشار و آسیاب های آبی دوره ای محل زندگی اقوامی بوده است که با طبیعت و تاریخ انس داشته و زندگی خود را در قالب تمدن شهر نشینی سپری نموده اند.

علی ایحال محیط های کوهستانی ، آب و هوا ، رودخانه ها، دشتها، جنگل های انبوه از درختان و جانوران وحشی، پرندگان ،غارها، سدهای آبی، وجود متنوعی از آداب و رسوم در محیط های عشایری و کوچ نشینی ، زندگی زیبای چادر نشینی در بوم رنگارنگ و مصفای ایلام نمادی زیبا از تئسعه اکوتوریسم در استان ایلام می باشد.

در کنار این همه زیبایی های خدادای ، آثار فرهنگی تاریخی در مسیرهای گردشگری طبیعی نظر گردشگران را به خود جلب می نماید که در اینجا به بررسی تعدادی از این اماکن و آثار فرهنگی تاریخی می پردازیم:

تفریحگاه جنگلی تنگه ارغوان( تنگه قوچعلی):

 

 

در فاصله 3 کیلومتری شمال شرقی ایلام در مسیر تنگه قوچعلی ، تنگ ارغوان در مسیر رودخانه ای خشک درختانی با گلهای ارغوانی مخصوصا در فصل بهار زیبایی وصف ناپذیری را به طبیعت و جنگلهای سبز آن دیار بخشیده است و تنوع رنگ آنها چشم هر بیننده ای را به خود خیره می سازد.

وجود جنگل انبوه بلوط در دو سمت جاده و تیغه های سنگی و زیبایی کوهستان، گردشگاههای مناسب، درختان ارغوان در طول تنگه و ترکیب رنگ در نظام طبیعت و مراتع پرپشت و گونه های نادر گیاهی زیبایی خاصی به این منطقه بخشیده است.

 کوه قلاقیران و تفریحگاه جنگلی ششدار:

 

 

کوه قلاقیران در 5 کیلومتری غرب شهر ایلام در مسیر جاده – کرمانشاه واقع شده است . مناظر آن دارای زیبایی های کم نظیری از جمله تفرجگاه های ششدار و منجل که اطراف کوه را احاطه کرده منظره زیبایی خلق کرده است . کوه قلاقیران به عنوان نماد شهر ایلام معروف است .

نواحی تفریحی اطراف کوه به خاطر مجاورت با شهر ایلام و نزدیکی به یکی دیگر از تفریحگاه های زیبای طبیعی به نام منجل ، مورد استفاده وسیع مردم و دوستداران طبیعت به ویژه در فصل های بهار و پاییز قرار میگیرد . در حد فاصل بین این تفریحگاه و ناحیه منجل ، چشمه سارها و باغات زیبای سلطان آباد قرار گرفته است .

تنگ بهرام چوبین

 

 

حدود 12 کیلومتری شرق شهر دره شهر در مسیر دره شهر به پل دختر و در میان تنگه ای عظیم و صخره ای منشعب از پا دامنه ارتفاعات کبیر کوه قرار گرفته است . تنگ بهرام چوبین یکی از مهم ترین دره های کم عرض و بسیار متفع و استراتژیک در ضلع غربی جاده دره شهر – پل دختر است .

این تنگه که آن را شکارگاه بهرام هم می گویند ، دارای آثار ارزنده فراوان در قسمت ورودی ، پیشانی و ارتفاعات است . این مجموعه آثار ارزنده یک قلعه به جای مانده از دوران ساسانی است که از سنگ و گچ ساخته شده و به ارتفاعات جنگلی کبیرکوه در عمق تنگه و مناطق صعب العبور آن ختم می شود .

علاوه بر زیبایی های وصف ناپذیر طبیعی و آثار پلکان های سنگی بر دیوارهای سنگی و نقاط صعب العبور داخل تنگه ، وجود چهار آب انبار که در صخره های سخت تراشیده شده است ، وجود آب آشامیدنی در داخل آنها حاکی از توجه و اهمیت به این منطقه استراتژیک و طبیعی در طول دوران تاریخی است که در نوع خود بی نظیر و جالب توجه است . در داخل این تنگه مجموع هایی از اماکن مسکونی ، بنای شاه نشین ، حوضچه های سنگی آب و برج باروی جنوبی و شمالی تنگه وجود دارد که زیبایی این محیط طبیعی را دو چندان نموده است . مجموعه مذکور به روایتی مربوط به بهرام چوبینه در دوره ساسانی بوده است .

این اثر تاریخی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است . تنگه بهرام چوبینه از زیباترین مکان های توریستی موجود در استان و از شاهکارهای طبیعی و تاریخی است که همواره مورد بازدید علاقمندان به تاریخ ، طبیعت و کوهنوردان قرار می گیرد . این تنگه در ایام بهار ایرانگردان و علاقمندان به آثار تاریخی و طبیعی را به سوی خود جذب می کند .

تنگه رازیانه

 

این اثر طبیعی پدیده جالبی است که از وقوع زمین لرزه و از هم گسیختگی زیاد در لایه های قشر زمین به وجود آمده است و شکافی طبیعی و عظیم را تشکیل داده است . این اثر طبیعی در 57 کیومتری شرق ایلام و در دامنه ارتفاعات کبیرکوه قرار گرفته و دقیقاً از کنار جاده ایلام-دره شهر و در طول آن امتداد یافته است . عمق این تنگه از 10 الی 30 متر متغیر است و طول آن در حالت مارپیچ و غیر مستقیم 1200 متر بوده و عرض ان در بخش سطحی 2 تا 10 متر و در بخش تحتانی از 1 الی 5 متر متغیر است . در فصل تابستان آب داخل تنگه خشک می شود ولی در بقیه فصول دائماً جریان دارد .

غار زینه گان

غاز شگفت انگیز زینه گان در 5 کیلومتری جنوب شرقی شهر صالح آباد و در فاصله 52 کیلومتری شهر ایلام قرار دارد . این غار رو باز که بیش از یک کیلومتر طول دارد ، دارای آب فراوان ، دهلیزهای آبگیر ، قندیل های متعدد و آبچکان های طبیعی و بسیار جالب است . دسترسی به غار از طریق جاده ایلام – صالح آباد و جاده شوسه ریکا به در گبان و نیز از داخل رودخانه چم سرخ امکان پذیر است . هوای داخل غار بسیار سرد و مطبوع است . در حالی که منطقه صالح آباد در تابستان حدود 40 درجه گرما دارد ، اختلاف دمای هوای بیرون غار با درون آن به 25 درجه نیز می رسد و به همین دلیل آن را غار بهشت نیز می نامند . سرخس ها ، جلبک ها ، گل ها و گیاهان خودروی داخل غار ، رنگ سنگ ها ، پیچ و خم داخل غار ، لبهای به هم دوخته قسمت هایی از سقف غار همه و همه حکایت از شگفتی های طبیعت دارد . این غار یکی از جاذبه های مهم توریستی استان ایلام است .

غار خفاش

غار خفاش در سه کیلومتری شمال شرقی شهر دهلران در دامنه ارتفاعات سیاه گوه با ارتفاع 600 متر از سطح دریا مشرف به دره و چشمه های آب گرم دهلران واقع شده است . جمعیت خفاش در این غار بالغ بر چهل هزار قطعه می باشد به همین جهت به غار خفاش معروف شده است . این غار دهلیزهای وسیعی دارد که عمق بعضی از قسمت های آن به بیش از صد متر می رسد . غار خفاش دهلران یکی از غارهای تاریخی عصر غار نشینی است که بعدها به زیستگاه خفاش ها تبدیل شده است .

طول این غار حدود 155 متر است و در قسمت داخل دارای انشعابات بزرگ و کوچک و خلل و فرج متعددی است . حفره های داخل غار ناشی از حل شدن مواد آهکی و گچی است ، ستون های داخل که حالت قندیل دارند بعضی در سقف و بعضی در کف آن وجود داشته که نظر هر بیننده ای را جلب می کند . ساختمان خاک آن پر از مواد آلی بوده که مبوط به فضولات خفاش ها می باشد که به طور کلی در داخل غار زیست می کنند و برخی از آنها مهاجر و در فصول سال غار را ترک می کنند .

چشمه های آب گرم دهلران

 

 

در فاصله 5 کیلومتری شهر دهلران چشمه های آب گرمی با خواص گوگردی قرار گرفته که از اهمیت ویژه ای برخوردارند . درجه حرارت این چشمه ها حدود 45 درجه سانتیگراد است . در کنار رودخانه و چشمه های آب گرم ، لجن گوگردی فراوانی وجود داد که طی آزمایشات انجام شده برای رفع امراض پوستی و درمان دردهای مفاصل و عضلات و جرب و گال به صورت لجن درمانی از ان استفاده می شود .

این چشمه ها به صورت چشمه های بزرگ و کوچک از اعماق زمین می جوشند و با دمای حدود 50 درجه سانتیگراد و دبی آنها بین 200 تا 300 لتر در ثانیه متغیر است که با توجه به نوع بافت خاک شنی – رسی زمینهای پائین دست ، قبل از رسیدن به شهر دهلران به زمین نفوذ می کند . ویزگی شاخص این چشمه ها ، وجو گوگرد با بوی تند می باشد که خود دلیل بر غنی بودن آنها از سولفات است .

در چند سال گذشته شهرداری دهلران هم با احداث حمام های آب گرم و استخر سرپوشیده امکان استفاده گردشگران از این اب گرم را فراهم نموده است بطوریکه در ایام زمستان و اوایل بهار پذیرای گردشگرانی از استان های مجاور علی الخصوص خوزستان و لرستان می باشد .

دریاچه دوقلوی سیاه گاو

 

 

دریاچه دوگانه سیاه گاو در فاصله 8 کیلومتری سراب باغ آبدانان واقع شده است . اطراف این دریاچه را دشت ها و کوه های نسبتاً مرتفع فراگرفته است . جلوه های بهاری و پاییزی این دریاچه جذاب و دیدنی است گلزارهای حاشیه دریاچه و وجود مرغان آبی ، گردشگاه جالب توجهی را به وجود آورده اند .

دریاچه دوگانه سیاه گاو شامل دو دریاچه زیبا است که بوسیله کانالی طبیعی به عرض 8 متر و عمق 4 متر و به طول 70 متر به هم مرتبط هستند . این دو دریاچه به دلیل مواد جیوه موجود در آب دارای آبی زلال بوده به طوری که می توان تا عمق 30 متری ان را که شبیه به آکواریومی پر از ماهی می باشد ، مشاهد کرد .

این دریاچه از طریق جاده اصلی آبدانان – دهلران ، جاده شوسه گل گل – سیاه گاو قابل دسترسی است .

شهر تاریخی دره شهر ( سیمره )

 

شهر تاریخی سیمره در حاشیه جنوب شرقی شهر کنونی دره شهر واقع شده است . این اثر تاریخی که بزرگترین محوطه تاریخی در سطح استان را تشکیل می دهد بالغ بر 120 هکتار وسعت داشته که جز اولین آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی کشور می باشد . شهر باستانی دره شهر طبق مطالعات و کاوش های انجام گرفته مربوط به قرون اولیه اسلامی است .

در این محل باستانی هنوز دیوار بناهای شهر قدیمی و آثار قصرها و بازارهای تاریخی برجای مانده است . دیوارها عموماً از سنگ لاشه و ملاط گچ ساخته شده اند . با توجه به شکل ساختمان ها و مصالح بکار رفته و سفال های پراکنده در سطح پیرامون و داخل خانه های شهر ، این محل ، بقایای شهری از اواخر دوران ساسانی می باشد .

دره شهر ( سیمره ) نامی آشنا در تاریخ تمدن ایران است که مورخان ، دانشمندان و محققان زیادی را در طول دوران پذیرا بوده است .

جایی که امروز دره شهر نام گرفته است در دوارن ساسانی شهری بسیار آباد بوده و باغات مرکبات فراوانی داشته است .

بخاطر اهمیت این شهر تا کنون 9 فصل کاوش باستان شناسی در این محوطه تاریخی انجام گرفته است . گچبر یهای به دست آمده در کاوش ها در این شهر تاریخی منحصر به فرد می باشد . خانه ارباب ، بنای مسجد ، اماکن حاشیه سیل بند و اماکن مسکونی حاشیه نشین شهر مکان های کاوش شده در 9 فصل کاوش در این محوطه تاریخی می باشد .

این شهر تاریخی بر اثر وقوع زلزله ای به سال 334 هـ.ق تخریب و خالی از سکنه گردیده است . آثار پل گاومیشان و چم نمشت ، چهار تاقی مهدی آباد ، تپه تیغین ، آسیاب آبی و قلعه شیخ ماخو و قلاع جمشید آباد ، فرهاد آباد و میر غلام از جاذبه های تاریخ آن محل می باشند که هیبتی از فرهنگ و تمدن را در آن محل به نمایش گذاشته است .

پل گاومیشان

 

 

پل تاریخی گاومیشان بعد از تلاقی رودخانه های کشکان و سیمره بر روی رودخانه سیمره در شهرستان دره شهر و در منطقه ای موسوم به گاومیشان مرز ایلام به لرستان بنا شده است .

بنای اولیه آن به دوران ساسانی مربوط بوده ولی قوس های جناقی آجری و تعمیرات سنگی آن که نمای کنونی پل را تشکیل می دهند نشانگر مرمت آن در دوره های متأخر است . این پل به دستور حسنقلی خان ابوقداره ، والی پشتکوه در زمان قاجاریه ، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت .

پل با 5 چشمه عظیم و مرتفع به طول 175 متر و عرض گذر 20/8 متر با استفاده از قلوه سنگ و اجر و ملات گچ نیم کوب ساخته شده که در پایه های اصلی آن از بلوک های سنگی بزرگ استفاده شده است .

بنای مذکور در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است . در حال حاضر پل گاومیشان به یک بنای نیمه ویرانه تبدیل شده است .

آتشکده چهار طاقی

 

 

چهار طاقی سرخ آباد در حاشیه جنوبی شهر دره شهر در روستای سرخ آباد در محلی موسوم به «تنوره سرخ گچی» واقع شده است . این بنا بر روی آثاری مربوط به قرون اولیه اسلامی ساخته شده است . بنای چهار طاق مربوط به قرون متأخر اسلامی بوده که برنامه مرمت آن پایان یافته است . این اثر نیز در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .

آتشکده سه پا در زرنه ایوان

آتشکده سیاهکل یا سه پا ، تنها آتشکده استان ایلام است که تقریباً سالم می باشد . این اثر تاریخی در روستای سیاهکل از توابع شهرسان ایوان و در حاشیه رودخانه کنگیر ساخته شده است . بنای آتشکده در مسیر راه باستانی قرار گرفته که آثار ساخت و سازهایی چون قلعه ، محوطه و بنا در فواصل دور و نزدیک آن وجود دارد . مصالح ساخت بنا قلوه سنگ و گچ نیمکوب بوده که چند فصل کار مرمتی و حفاظتی بر روی آن صورت گرفته است . بنای مذکور در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و مربوط به دوره ساسانی و متعاقباً قرون اولیه اسلامی است .

طاق شیرین و فرهاد

طاق شیرین و فرهاد در مسیر راه بخش زرنه شهرستان ایوان غرب به شهر سومار ( از توابع استان کرمانشاه ) و در منطقه کوشک روستای چهل زرعی ، مشرف به رودخانه فصلی کوشک قرار گرفته است .

در ساخت بنای شیرین و فرهاد از سنگ های حجیم و بزرگ حجاری شده به صورت خشکه چین استفاده شده است . ورودی بنا درست شرق بنا و رو به رودخانه واقع شده است . نمای خارجی آن همانند یک استراحتگاه کوچک است که به علت فرسایش ، قسمت عمده آن تخریب گردیده است . پشت بام پلکانی و سبک معماری منحصر به فرد بنا و جاذبه های طبیعی تنگه از ویژگی های آن محسوب می شود . بنای مذکور در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .

قلعه سام

قلعه سام در روستای چم بور از توابع بخش مرکزی شهرستان شیروان و چرداول بر فراز یکی از کوه های پیرامون روستای چم بور قرار دارد . قدمت این قلعه به عهد ساسانیان می رسد . کوه مزبور نیز به نام سام معروف شده است . در قسمت جنوب غربی قلعه ، آثار چهار طاقی یا آتشکده ای دیده می شود که گویا در زمان تسلط عرب ها به صورت مسجد درآمده است . در کنار قلعه درخت های چنار کهنسالی با قدمتی حدود 500 سال وجود دارند . علاوه بر انها چشمه های آب گوارا و همچنین ریشه درختی به نام عود یا هومه که از آن در اعیاد و جشن ها استفاده می شده در اطراف قلعه یافت شده است .

قلعه شیاخ ( شیاق )

 

 

قلعه شیاخ بزرگترین و منحصر به فرد ترین بنای استان و غرب کشور بوده که در نزدیک روستای بردی بخش زرین آباد از توابع شهرستان دهلران بر روی تپه ای بلند با شیب تند واقع شده است . بنای مذکور مربوط به دوران ساسانی بوده که در قرون اولیه اسلامی نیز مسکونی بوده است . باروی طویل و عظیم آن به طول 750 متر و کانال انتقال آب به دامن قلعه از ویژگی های منحصر به فرد آن محسوب می گردد .

این دژ مستحکم که ساخته شده از سنگ و گچ می باشد دارای دیواری به پهنای دو متر و ارتفاع بیش از چهار متر بنا گردیده و در زمان خود از اهمیت نظامی برخوردار بوده است . هم اکنون این قلعه مورد بازدید گردشگران و علاقمندان به فرهنگ این مرز و بوم قرار دارد . در مسیر این دژ مستحکم بنای امامزاده ابراهیم و نیز قبرستان تاریخی بردی واقع شده است.